نام نویسنده : شرکت تهران پادیر
ناشر : سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
تاریخ نشر : مرداد 1394
عنوان : اکتشاف عمومی طلادرمنطقه زاوه کوه
شرح مختصر :
با توجه به‌مطالعات انجام شده در راستای اين پروژه محدوده دو در مقايسه با محدوده يک از عيارهاى بالاترى از طلا برخوردار است، به‌طورى که بيشترين عيار طلا در نمونه‌هاى ترانشه‌هاى TZ-B2 (2226 ppb) و TZ-B8 (ppb 1110) و TZ-B3 (ppb 992) مشاهده مى‌شود.
علاوه برعيار طلا وجود پيريت، که عمدتاً به‌ هيدرو‌اکسيدهاى آهن تبديل شده، و حضور دگرسانى سيليسی و سريسيتى و همچنين کانى استيبنيت در ترانشه TZ-B2 مى‌تواند دلايل خوبى براى اثبات کانى‌سازى طلا در اين بخش از محدوده دو باشد. به‌طور کلی غنی‌شدگی طلا نسبت به‌عناصر فلزی همراه در پاراژنز ژئوشيميايی نمونه‌ها قابل مشاهده است.
شرح کامل:

منطقه زاوه‌کوه در استان آذربايجان غربى و نزديک مرز جنوبى اين استان با استان کردستان واقع شده است و از نظر زمين‌شناسی در نقشه 100.000 :1 آلوت قرار گرفته است. واحدهای اصلی سنگی منطقه شامل دگرگونی‌ها (شامل متاسنداستون، فيليت و متاولکانيک‌ها) و توده‌های نفوذی مربوط به‌پرکامبرين است.

مجموعه سنگهاى اين منطقه با سن پرکامبرين پس از نهشته شدن در طى دو مرحله چين‌ خورده‌اند. پهنه‌هاى برشى شکل‌پذير همزمان با اولين مرحله چين‌خوردگى ايجاد شده و در طى دومين مرحله چين‌خوردگى تغيير روند پيدا کرده‌اند. پهنه برشى منطقه زاوه‌کوه شامل پهنه‌اى با شيب ‌کم تا متوسط به‌سمت شمال خاورى است که در چينهاى بزرگ مقياس با اثر سطح محورى و روند محورى شمال خاور قرار گرفته است.

اين پهنه در هسته يک تاقديس‌ برونزد دارد و در بقيه بخش‌ها توسط نهشته‌هاى پليتيک پوشيده شده است.

در نخستين گام اطلاعات و مدارک پيشين جمع‌آورى گرديد که از اين ميان مطالعات ژئوشيميائى در تعيين محل محدوده‌هاى اکتشافى بسيار حائز اهميت بود. در مطالعات ژئوشيميايى و کانى‌سنگين در ورقه 1:100.000 آلوت (حسنی‌پاک، 1378) مناطق اميدبخشى جهت اکتشافات طلا توسط سازمان زمين‌شناسى معرفى گرديده است که يکى از آنها منطقه زاوه‌کوه است. اکتشافات ژئوشيميايی در مقياس 1:20.000 (هندى، 1382) و با هدف محدود کردن مناطق اميدبخش معرفی شده در ورقه آلوت و نزديک شدن به‌کانى‌سازيهاى احتمالى، به‌صورت برداشت نمونه‌هاى ژئوشيميايى و کانى سنگين در امتداد آبراهه‌ها انجام گرفت که مطالعات ژئوشيميايى در مقياس 1:5000، به‌تهيه نقشه‌هاى متعددى منجر گرديد که از مهمترين آنها می‌توان به‌نقشه‌های توزيع طلا و توزيع فاکتور سوم آناليز انطباقى به‌عنوان ردياب طلا  (هندى، 1383) اشاره داشت. براساس نتايج مطالعات ژئوشيمى پيشين و با توجه به‌تمرکز سلولهاى با مقادير قابل توجه طلا (بالاتر از 1/0 گرم در تن) و به‌منظور سهولت در عمليات اکتشاف، منطقه اکتشافى زاوه‌کوه به‌‌دو محدوده اکتشافى تقسيم گرديد.

در محدوده يک، نقشه‌های توپوگرافى و زمين‌شناسى 1:1000 در وسعت 110 هکتار به‌طور مستقيم برداشت شد جهت مطالعات پتروگرافی و کانه‌نگاری 79 مقطع نازک و صيقلی تهيه و مطالعه گرديد. همچنين براساس مطالعات ژئوشيمى پيشين، اين محدوده به‌پنج بلوک تقسيم و در آنها اقدام به‌نمونه‌بردارى سطحى و حفر ترانشه شد. در خارج از بلوکها و در گستره محدوده يک از نقاط مشکوک به‌کانى‌سازى نيز نمونه‌بردارى سطحى صورت گرفت.

 در نهايت در محدوده يک 8 رشته ترانشه به‌متراژ 366 متر حفر و برداشت گرديد و 201 نمونه از ترانشه‌ها جهت آناليز طلا و 61 نمونه پراکنده از رخنمون‌های مشکوک به‌کانی‌زائی طلا جهت آناليز طلا و ساير عناصر گرفته شد. هيچگونه اثرى از کانى‌سازى طلا و عناصر همراه در نمونه‌هاى سطحى و ترانشه‌هاى حفر شده در محدوده يک ديده نمى‌شود .براساس نقشه زمين‌شناسى 1:1000 محدوده يک از واحدهاى سنگى زير تشکيل شده است :

واحد سنگى کوارتز فيليت با تمايل ميلونيتى با رنگهاى سبز و خاکسترى روشن تا تيره که با توجه به‌رنگ رخنمون و ويژگی‌های سنگ‌شناسی به‌سه بخش Qphb, Qphw, Qphg تفکيک شده‌اند.

واحد سنگى خاکسترى تا سياه فيليت و متاسنداستون که برحسب افزايش مقدار فيليت يا ماسه‌سنگ به‌دو بخش Ph,msb-Ms,phb تفکيک و متمايز شده‌اند.

ماسه‌سنگ دگرگون شده که معمولاً حاوى ميان‌ لايه‌هائى از فيليت مى‌باشد و در حدود 60 درصد نقشه را در بر مى‌گيرد (Msg).

در محدوده دو نيز براساس نتايج مطالعات ژئوشيمى پيشين محدوده‌ای به‌وسعت 90 هکتار انتخاب شد و سپس اقدام به‌حفر و ‌نمونه‌بردارى از ترانشه‌ها و رخنمون‌های مشکوک به‌کانه‌زائی طلا گرديد. در نهايت 8 رشته ترانشه به‌متراژ 352 متر حفر و 291 نمونه از ترانشه‌ها 129 نمونه از رخنمون‌های مشکوک به‌کانی‌‌زائی طلا، برداشت و جهت آناليز طلا و ساير عناصر به‌آزمايشگاه‌های مربوطه ارسال شد. علاوه بر موارد فوق مجموعاً تعداد 12 نمونه نيز جهت تجزيه به روش XRD و تهيه مقاطع نازک و صيقلی برداشت و مطالعه شده است. به‌منظور کنترل دقت نتايج آناليزهای آزمايشگاهی تعداد 21 نمونه تکراری تهيه و توسط آزمايشگاه مورد آناليز قرار گرفت.

با توجه به‌مطالعات انجام شده در راستای اين پروژه محدوده دو در مقايسه با محدوده يک از عيارهاى بالاترى از طلا برخوردار است، به‌طورى که بيشترين عيار طلا در نمونه‌هاى ترانشه‌هاى TZ-B2 (2226 ppb) و TZ-B8 (ppb 1110) و TZ-B3 (ppb 992) مشاهده مى‌شود.

علاوه برعيار طلا وجود پيريت، که عمدتاً به‌ هيدرو‌اکسيدهاى آهن تبديل شده، و حضور دگرسانى سيليسی و سريسيتى و همچنين کانى استيبنيت در ترانشه TZ-B2 مى‌تواند دلايل خوبى براى اثبات کانى‌سازى طلا در اين بخش از محدوده دو باشد. به‌طور کلی غنی‌شدگی طلا نسبت به‌عناصر فلزی همراه در پاراژنز ژئوشيميايی نمونه‌ها قابل مشاهده است.

عمليات اکتشافی انجام گرفته شامل حفر 16 ترانشه، تهيه نقشه‌های 1:1000 توپوگرافی و زمين‌شناسی، نمونه‌برداری از ترانشه‌ها، تهيه نقشه از ترانشه‌ها، تهيه مقاطع نازک و صيقلی و آناليز ژئوشيميايی و ساير مطالعات مرتبط بوده است که به‌تفصيل اشاره خواهد شد. مطالعات ژئوشيميايی محدوده‌ها شامل حفر ترانشه، نمونه‌برداری به‌روش Continuous Chip، تهيه نقشه مقطع طولی و آناليز نمونه‌ها به‌روشهای Fire Assay و ICP-Mass بوده است.

براساس مطالعات انجام شده کانه‌زايی طلا در هيچکدام از محدوده‌ها قابل توجه نبوده و در شرايط فعلی اقتصادی به‌نظر نمی‌رسد.